तरुण डॉट कॉम

लीला फेलो १९९९-अपर्णा रबडे-धर्मा
कार्पोरेट एक्झिक्युटिव्ह? फॅशन डिझायनर? कॉम्प्युटर जादूगार? ब्यूटी पीन? इंटेरिअर डिझायनर? थिरकत्या पावलांची तरुणी? ह्यापैकी अपर्णा रबडे कोण आहे?
नाही, नाही यापैकी एक नाही या सर्व गोष्टी एकत्र म्हणजे अपर्णा रबडे आहे. तिच्या हातात एखादा कापडाचा तुकडा द्या, त्यातून ती एखादा सुंदर पेहराव डिझाईन करेल. ती कधी आपल्या कंपनीतील हाताखालील सहकार्यांमध्ये वेळेवर उत्तम जॉब तयार करण्यासाठी उत्साह निर्माण करणारं भाषण देताना दिसेल तर कधी पुण्याच्या रस्त्यावरून आपल्या लाडक्या गाडीने वेगाने जाताना दिसेल, तर कधी गणेशचतुर्थीला हळूवार हाताने उकडीच्या मोदकांना आकार देतानाही दिसेल. सतत कामात असणारी, खूप बोलणारी, उत्साहानी सतत उसळणारी, बंडखोर वृत्तीची अपर्णा ९९ च्या बॅचची लीला फेलो आहे.
झ । ज छशवश्रश्रेूवी मध्ये ज्युनिअर शिफ्ट अॅनालिस्ट म्हणून काम करायला सुरुवात केलेली अपर्णा, एम. सी. एम. करत असताना क्रॅम्पस् इंटरव्ह्यूमध्येच निवड झालेली अपर्णा, आज प्रोजेक्ट कोऑर्डिनेटर आहे. ही पोस्ट अशी आहे की ज्यात खूप पेशन्स हवा, अॅलर्टनेस हवा आणि लीडरशिपचं कौशल्य हवं. एकीकडे अत्यंत उत्साही, बडबडी असणारी अपर्णा कंपनीत अधिकारी म्हणून अत्यंत समतोल, संयमी, जागरूक आणि जबाबदारीने काम करणारं माणूस आहे.
अपर्णा आज जिथे आहे तेथपर्यंतचा प्रवास मात्र सोपा नव्हता. मुळात ही जन्माला आली तीच ब्ल्यूबेबी. प्राणवायूसाठी झगडत जन्मलेली ही मुलगी. आधीची एक मुलगी असल्याने आता मुलगा असला तर बरं अशा अपेक्षेत सर्वजण असल्याने `पुन्हा मुलगीच' म्हणून मनातून जराशी नाराजीच; पण लवकरच कुटुंबीय सावरले आणि पुढे ह्या मुलीने बुद्धिमत्तेचे जे तेज दाखवले त्याने हरखूनच गेले. सुरुवातीची वयाची दोन वर्षं होईपर्यंत तिला बोलता येत नव्हतं आणि एकदा बोलता यायला लागल्यावर बांध फुटल्यासारखी बोलत सुटली; पण मोठ्ठेपणी मात्र तिला शब्दांचं भाषेचं विशेषच कौशल्य, ज्ञान आणि जाण प्राप्त झाली आहे. मराठी भाषा हा तिचा आवडता आणि बक्षिसं मिळवून देणारा विषय बनला, तरी शब्द हे शस्त्र आहे ते जपून वापरलं पाहिजे. शब्द माणसाला जोडतोही आणि दूरही करतो याचं भान तिला आहे.
लहानपणी प्रत्येक गोष्टीला का? असं का? असं विचारायची तिला सवय होती. मोठेपणी अनेक सामाजिक गोष्टी आणि अभ्यासातील गोष्टींना ती हा `का?' लावू लागली. त्यामुळे अगदी टिपीकल महाराष्ट्नीयन मध्यमवर्गीय संस्कृतीतील कुटुंबात वाढूनही ती कट्टर फेमिनिस्ट असल्यासारखी लिंगभावावर आधारित स्त्रीपुरुष भेदाभेदाला प्रश्न करू लागली. कॉलेजच्या मासिकात ह्याच विषयावरील तिचा जहाल लेख तिला थोडा सौम्य करायचा दिलेला सल्ला तिने धुडकावून लावला. लेख छापायचा तर असाच किंवा मग नकोच.
हा तिचा दृढ निश्चय पुढे तिच्या सर्व कामात उतरला म्हणून तर ती इतकी यशस्वी झाली. फिेलप्समध्ये मॅनेजर पोस्टवर असणारे तिचे वडील विलास रबडे आणि आई लता ह्यांना आपल्या मुलांना जमेल तेवढं चांगलं शिकवण्याची इच्छा होती. त्यांनी तिला विद्याभवन ह्या इंग्लिश मिडियम स्कूलमध्ये घातलं होतं. तिला अभ्यासाची एवढी आवड होती की `आता पुरे' असं आईवडिलांना म्हणावं लागायचं. शाळेच्या फार रम्य आठवणी तिच्याकडे आहेत. सर्वांनी गोल बसून डबा खाताना तिच्या डब्यातील तूप वरण भातात सगळयांना रस असायचा. आपल्यातलं सर्वोत्तम ते बाहेर येण्यात विद्याभवनच्या शिक्षकांचा मोठ्ठा वाटा आहे असं तिला वाटतं. ८६% मार्क मिळवून ती दहावी झाली. वडिलांच्या कंपनीतून तिला त्याबद्दल स्कॉलरशिप मिळायची. ८१% मार्क मिळवून बारावी झाल्यावर ती सिम्बायसिस कॉमर्स कॉलेजला गेली. इथून पुढे अनेक दिशांनी तिच्या अभ्यासाला वेग आला. कंपनी सेक्रेटरीशिपचा अभ्यास तिने सुरू केला. फाऊंडेशनची परीक्षा ती सहज पास झाली. त्याच वेळी तिने दुसरीकडे होमसायन्स डिप्लोमा केला होता. आता तिने कंपनी सेक्रेटरीवर लक्ष केंद्रित केले; पण ज्या विषयात ती कॉलेजमध्ये सर्वांत जास्त मार्क्स मिळवायची त्या कास्टिंगमध्ये एक मार्क कमी पडून इंटरची परीक्षा तिला गमवावी लागली. विश्वास न बसण्यासारखीच गोष्ट होती. तिने मग त्या वाटेला पुन्हा न जाण्याची शपथ घेतली. मनात खरं म्हणजे आयुष्याच्या वाटचालीबद्दल प्रचंड संभ्रम होता; पण तिने अभ्यासात झोकून दिलं. कॉमर्सचं तिसरं वर्ष चालूच होतं. एम. बी. ए.चे क्लासेस, कंपनी सेक्रेटरीचे क्लासेस त्याच वेळी जी. आर. इ. आणि ढजऋएङ सगळं चालू होतं.
ती डिस्टिंक्शन मिळवून ग्रॅज्युएट झाली. खपवीशरीलह मध्ये चउच साठी तिची निवड झाली. पण तिथे फी प्रचंड होती आणि आपणाला नक्की हेच करायचं का याविषयी मनात अजून निर्णय पक्का होत नव्हता. आणि अशा वेळी लीला फाऊंडेशनच्या स्कॉलरशिपने तिच्या निर्णयाला बळकटी आणली. ती म्हणते १९९९ मध्ये या स्कॉलरशिपमुळे आयुष्याच्या निर्णायक टप्प्यावर पोचायला तिला बळ आलं. या फाऊंडेशनच्या स्कॉलरशिप देण्याच्या समारंभाचं एक वेगळेपण होतं. सर्वांचा फक्त समारंभापुरता संबंध नव्हता. ह्या स्कॉलरशिपमुळे तिला एक विस्तारित कुटुंब लाभलं. एक वेगळी ओळख मिळाली. या कुटुंबाने काही मूल्यं दिली. अनेक मान्यवरांना भेटायची संधी मिळाली. आयुष्यात अत्यंत यशस्वी अशी इतकी माणसं भोवती असण्याने नक्कीच वृत्तीत फरक पडतो. ती ह्या फाऊंडेशनच्या मॅनेजमेंटकडूनही खूप खूप शिकली आणि मग तिने मागे पाहिलंच नाही. आयुष्याबद्दल तिचा दृष्टिकोन आता इतका सकारात्मक होता की बी. पी. एल.च्या जॉब मिळण्याच्या आणि नंतर तो नाकारला जाण्याच्या घटनेने तिला डिस्टर्ब व्हायला झालं नाही. झजछङ चा जॉब पुढे तयार होताच. चउच च्या पहिल्या वर्षी तिला डिस्टिंक्शन मिळालं नाही. तिने खचून न जाता, निराश न होता पुढच्या वर्षी ७०% + मागचा बॅकलॉग ७% चा भरून काढण्याच्या इराद्याने अभ्यासाला सुरुवात केली आणि ती यशस्वी झाली. सकाळी सहा ते रात्री १०.३० ती काम करत होती. कठोर परिश्रमाला पर्याय नाही हे सगळयाच लीला फाऊंडेशनच्या फेलोजचं ब्रीदवाक्य आहे.
आणि झजछङ मध्ये २००३ मध्ये तिला कंपनीकडून `इशीीं झशीषेीारपलश' ची तीन अॅवॉर्डस मिळाली. ह्या यशामागे तिचे कुटुंबीय आणि मित्रमंडळींचा पाठिंबा आहेच; पण मुख्यत: आईचा ती आवर्जून उल्लेख करते. तिने मुलींना करिअरशी कधीही तडजोड करायची परवानगी दिली नाही. तिचे वडीलही आपल्या कामात यशस्वी आहेत त्याचं रहस्य त्यांनी मुलीला सांगितलं आहे की भवितव्य, उज्ज्वल भविष्य कोणत्याही जॉबमध्ये नसतं तर ते तो जॉब करणाऱ्या व्यक्तीत दडलेलं असतं. तिचे वडील हरहुन्नरी आहेत.
तीही आईवडिलांप्रमाणे अनेक गोष्टीत रस घेणारी आहे. बिल गेटस्, लीला पूनावाला, नारायण आणि सुधा मूर्ती, किरण बेदी ही तिची रोल मॉडेल्स आहेत. पुस्तकं, संगीत, चित्रपट, प्रवास, जिम या सगळयाचा आनंद लुटत ब्यूटी कॉन्टेस्टमध्ये भाग घेऊन `मिस पुणे हेअर ब्यूटी पीन' किताब मिळवण्याइतकी केसांची निगाही राखण्यात तिला आनंद वाटतो.
दहा वर्षांत ती एखाद्या सॉफ्टवेअर कंपनीची उएज असेलच; पण त्याच वेळी- तिला अजूनही ड्न्ेस डिझायनिंगमध्ये रस आहे त्यामुळे एखादं बूटिक, एखादं रेस्टॉरंट आणि एखादी इंटिरिअर डेकोरेटिंग कन्सर्न उघडण्याची स्वप्नं ती पाहते आहे.
आयुष्याचा प्रत्येक क्षण काहीतरी शिकवत असतो म्हणून आयुष्यभर `विद्यार्थी' रहायला आपल्याला आवडेल असं ती म्हणते आणि तेच तिच्या यशाचं रहस्य आहे.
लीला पूनावाला यांच्यासारखं बनायची तिची इच्छा आहे. आयुष्याच्या भावी वाटचालीत तिला मुलांसाठी आणि स्त्रियांसाठी काही काम करायचं आहे.
तुमच्या मनात नक्की प्रश्न आला असेल की तिच्या ह्या आयुष्याच्या चढत्या क्रमात जोडीदाराचा काही विचार आहे का नाही? कुणी मिस्टर राईट भेटलाय की नाही? तर अगदी नुकताच तो योग आलाय. तिचे दिलीपसर म्हणजे तिला गअथअ शिकवणारे दिलीप धर्मा जे तिचे फ्रेंड, फिलॉसॉफर, गाईड होतेच तेच आता आयुष्याचे जोडीदारही झाले आहेत.
या यशस्वी अपर्णाचं- लीला फेलोचं तरुणांना एकच सांगणं आहे. यश एका रात्रीत येत नाही. खूप परिश्रम, कामावर १००% निष्ठा आणि कामाशी बांधिलकी याच यशाच्या गुरुकिल्ल्या आहेत.
- लीला फाऊंडेशनच्या पुस्तकावर आधारित,

- आशा साठे,
पुणे