शलाका

फोनच्या आवाजाने तिची झोप मोडली. हॉलमध्ये येऊन तिनं रिसिव्हर हातात घेऊन म्हटलं,
``हॅलो !''
फोन करणारा गप्प झाला.
``हॅलो !'' ती पुन्हा म्हणाली, आणि पलीकडून खळखळून हसण्याचा आवाज आला. ती चमकली. खूप खूप दिवसांनी असं खळखळत्या निर्झरासारखं हसणं कानावर आलं. तिनं ओळखलं, हे हसू कुणाचं ते !
``शलाका ना ! सकाळी - सकाळीच माझी गंमत करावीशी वाटली काय ?''
``आत्या, रागावलीस काय गं ?''
``नाही गं ! पण आज हसलीस, म्हणजे खुषीत आहेस. खूप खूप बरं वाटलं गं ! खूप दिवसांनी असं हसू तुझ्या ओठांतून आलं. ते थेट माझ्या मनात पोहचलं बघ.''
``म्हणजे झोपमोड झाली म्हणून तू रागावली नाहीस, होय ना!''
``हो. पडले होते, पहाटे उठले होते गं, आशुतोष, साक्षी गेलीत टि्न्पला ! ते जाऊ दे. आता सांग, तू आनंदातच फोन केलास ना?''
``तुझ्या झोपेच्या मोडतोडीबद्दल सॉरी हं ! पण राहावलंच नाही गं ! तुला ही बातमी सांगायची घाईच झाली होती.''
``शलाका, वहिनीचा सारखा फोन येतोय. `शलाका भेटली का ?' म्हणून ! `नाही' म्हणून महिनाभर खोटं बोलतेय. वहिनीला तुझा पत्ता नाही ना समजला ?''
``नाही गं, आता इथून पुढे समजेलच. म्हणजे मीच सांगेन. नाईलाजानं !''
``आधी बातमी सांग पाहू. मला तुझी फार काळजी वाटते, शलाका !''
``तू काळजी करू नकोस. आता तुझी काळजी संपली, असंच समज. मला ठाऊक आहे, मी तुला भेटून गेल्यापासून, गेला महिनाभर तू माझी काळजी करते आहेस. माझ्यावरच्या मायेनं तुला झोप पण लागली नसेल. तुला एक नाही दोन बातम्या सांगते. माझ्या दृष्टीनं एकच महत्त्वाची आहे.''
``सांग ना मग, उगीच लांबण लावू नकोस.''
``आत्या, पहिली बातमी मला घटस्फोट मिळाला. दुसरी बातमी मी-मी तो-तो ठेवलाय ना, सॉरी आत्या, हा माहेरच्यांचा शब्द इथं वापरतेय, तो मी ठेवलेला पुरुष - त्यानं माझ्या हातात एक चिठ्ठी सकाळीच ठेवलीय. त्यात लिहिलंय,
``उद्या कोर्टात जायचंय. तयारीत राहा. सकाळी मी परस्पर तिकडेच जाईन. तू तिथेच ये. लग्न करुयात! चालेल ना !''
``आत्या, मी ठेवलेला तो खरा `पुरुषोत्तम' निघाला. `माणूस' निघाला. माणसाचं कर्तव्य जाणणाराच निघाला; भावना जाणणारा निघाला. `खरा' पुरुष यालाच म्हणतात जो बाईच्या भावना जाणतो. त्याला खऱ्या अर्थानं बाई समजते. तिच्या भावना, वेदना, तिच्या मनातलं खदखदणं, तिच्या मनातला वादळवारा ज्याला समजतो तोच पुरुषोत्तम ! बाकीचे फक्त तर मादीवर चाल करून येणारे ! मादीचा बळी घेणारे, आपल्या स्वार्थासाठी, भेकड!''
``आत्या, माझं उद्या लग्न होतंय. तुला मुद्दामच नाही बोलवत. उगाच तुझ्यावर सगळे आगपाखड करतील. `हिला सामील होती' असा पण शिक्का बसेल तुझ्यावर ! पुढे काय होईल, मला माहीत नाही. येईल त्याला सामोरं जायचंय. हे केव्हाच ठरवलंय. मग ते दु:ख असो, की आनंद ! थांबते आता. खूप बोललेय. पण तुझ्याशिवाय मला दुसरं कोण आहे ? मनातलं असं सांगायला ? स्वागतसमारंभाची पत्रिका घेऊन येईन. तेव्हा बोलू गं ! खूप - खूप बरं वाटतंय आत्या ! बघ, पुन्हा
माझं सुरू झालं ! ठेवते गं फोन !''
``अगं, थांब !'' ती म्हणाली.
``का गं आत्या ! काही बोलायचंय ?''
``तुझा पापा घेऊ दे ना !'' बोलताना तिचा स्वर गहिवरला.
``घे ना, तुझा तो हक्कच आहे.'' शलाकाचा स्वर भिजला. तिचे ओले डोळे तिच्या डोळयांसमोर आले. फोनमधून तिनं शलाकाचा पापा घेतला. मग म्हणाली,
``ठेवते गं फोन !''
डोळयांतील पाण्याला बोटांचा अडसर लावून तिनं स्वत:ला आवरलं.
``चला माझी काळजी मिटली. शलाकाला आता खऱ्या अर्थानं घर मिळालं. तिची ससेहोलपट आतातरी थांबेल. तिच्यासाठी सुखाचं दार उघडलंस, ते आयुष्यभराचं ठरो'' मनातून म्हणत तिने नकळत हात जोडले.
गेल्याच महिन्यात शलाका तिला भेटून गेली होती. ती मुंबईत आलीय हे फोनवरून समजलं होतं. ती मुंबईत कुठं राहाते हे मात्र तिने तिला सांगितलं नव्हतं. शलाकानं घर सोडलंय हे कळल्यानं तिचा जीव कळवळला. तिची खूप चांगली असणारी लाडकी भाची होती ती ! शलाकाला खूप त्रास झाला असावा, त्याशिवाय ती असा टोकाचा निर्णय घेणार नाही याची तिला जाणीव होती. शलाकासाठी ती काळजीतच होती. हे शलाकाला ठाऊक होतं म्हणूनच ती आपल्या मैत्रिणीसारखं `सख्य' असणाऱ्या आत्येला भेटायला आली होती.
आल्या-आल्या ती गळयात पडली. दोघींचे डोळे भरले. मग शलाकाच्या पाठीवर थोपटत मी म्हणाले,
``बस, मी चहा आणते.''
``चहा घे. खूप अशक्त झालीस. खूप त्रास झाला असणार तुला!'' ती म्हणाली. मुकाट्यानं दोघींनी चहा घेतला.
``मला एवढं कळू दे. तू सुखात आहेस ना ! असा निर्णंय घेतल्याचा....
``नाही आत्या, मी खूप विचार करूनच घर सोडलंय. आता तरी मी समाधानात आहे.'' चहाचा कप तिनं टीपॉयवर ठेवला.
``एक विचारू? रागवणार तर नाहीस ना !''
``विचार आत्या, काहीही विचार. मनात असेल ते बोल. तुझ्यावर मी कधीच रागावले नाही. आणि रागावणार नाही.''
``तू मला काहीच कल्पना दिली नाहीस !''
``खरंय तुझं ! मुंबईला आल्यापासून तुझ्याकडे यायचं म्हणत होते. पण अस्थिर होतं सारं ! आणि आई फोन करताना तुझ्याजवळ रडली तर तू भावनेच्या भरात `शलाका आली होती' म्हणालीस तर ! या भीतीनंही मी नाही आले. रागावू नकोस, खरं तेच सांगतेय.''
``मी ऐकलंय ते खरं का ?''
``काय ऐकलंस ?''
``क्षिप्रा म्हणाली तुझ्याशी सर्वांनीच संबंध तोडले आहेत का ? म्हणून विचारलं तर - तर ती म्हणाली की.....'' बोलता - बोलता ती थांबली.
``थांबू नकोस, आत्या ! वहिनी काय म्हणाली ? तुला सांगायला अवघड वाटत असेल तरी सांग.''
``तू - तू सासर सोडून आलीस. आणि इथं कुणाबरोबर तरी...'' ती चाचरली. आपल्या लाडक्या भाचीला कसलंही दूषण लावायला तिचं मन कचरत होतं. ते शलाकालाही जाणवलं.
``तू ऐकलंस ते खरं आहे. त्यासाठी तुला सगळंच सांगायला पाहिजे. आत्या, माझ्या नवऱ्यानं आणि सासूनं मला त्रास द्यायला सुरुवात केली. हे मी आईला, भाईला, वहिनीला सांगितलं होतं. तुझ्या पण कानावर आलं असेल. जसं हे आताचं माझं - मी कुठं राहाते, कुणाबरोबर राहाते हे आलं तसं ! पण कुणीच लक्ष नाही घातलं. तू सुद्धा आत्या ! वाटलं होतं, तू समजून घेशील. पण कुणी - कुणी माझ्या बाजूला उभं राहिलं नाही. मला मूल होत नाही म्हणून मला सोडण्याची भाषा त्याची आई करू लागली. मी त्याला म्हणाले, ``तुझ्या आईला खरं काय ते सांग ना; कुणासमोर पण त्या माझा अपमान करतात. उणंदुणं बोलतात. किती सहन करायचं मी?''
पण त्यानं दुर्लक्ष केलं. त्याला मूल नको होतं. नोकरीत तो कायम नव्हता. माझ्या पगाराचंपण वैषम्य वाटत असावं. शेवटी मी ठरवलं, हा षंढासारखा वागतो ते त्याच्या आईला सांगितलं पाहिजे. मी तिला सांगितलं, पण उलट ती माझ्यावरच खवळली, म्हणायला लागली `तू त्याच्याकडे लक्ष देत नाही, तुला तो आवडत नाही, तू त्याचं मन जपत नाही.' असा संताप आला ! कशा गं या बायका ! बाई असून ती माझं मन जाणत नव्हती. ही माझ्या सासऱ्याजवळ झोपली म्हणून माझा `नवरा' म्हणविणारा हा प्राणी तिला झाला, हे तिला ठाऊक आहे ना ! मग लेक षंढासारखा वागतो, बाप व्हायला घाबरतो हे तिला कसं पटत नाही ! अगं, मग लग्न कशाला केलं गं ? मग दोघांनी जीव नको केला माझा ! तिनं वाटेल ते बोलून! आणि त्यानं मारणं आणि शिव्या देणं, यानं मला माहेरी जाणं भाग पाडलं. सहन किती करायचं गं? आता वाटतंय, मला शंका होती, ती खरीच होती. हे कारस्थान होतं. वाटलं, याला पुरुषोत्तम का म्हणायचं गं ! बाईवर रुबाब दाखविणारा, तिला पोर न देणारा, तिला कोरडी ठेवणारा, तरीही वांझपणाचा शिक्का माझ्यावर मारून शिव्या देणारा, असा हा पुरुष मला पुरुषोत्तम कसा वाटावा गं ! पुरुषोत्तम पुरुषाच्या मनगटाला धरतो. बाईच्या केसांना पकडत नाही. बाई दुबळी आहे असं वाटून तो रुबाब दाखवतो तिच्यावर ! पण म्हणून तो पुरुषोत्तम ठरत नाही. पुरुषोत्तम उत्तम पुरुष असतो. तो बाईच्या मागे लागणार नाही, तिला बदडणार नाही, आणि डोक्यावर घेऊन नाचणार पण नाही. तो तिला आपली खऱ्या अर्थानं सहचरी मानेल. अर्ध अंग मानेल. स्वत:चा मान राखून तिचापण मान राखेल. तिला अर्धांगी मानणारा त्या अर्ध्या अंगावर प्रेम करेल. स्वत:च्या अंगावर करतो
वसरायचं होतं. तिथं सगळा फुफाटाच होता.
``मग मी एक केलं. माझे दागिने, आईनं दिलेली चांदीची भांडी, ते तिघे बाहेर गेले असता बँकेत नेऊन ठेवले. मी घाबरले होते. न जाणो, मला मारून, कोंडून माझं स्त्रीधन लुबाडतील. माझं कपाट वेगळं होतं. त्यामुळे हे सारं करू शकले. ते तिघे, आणि मी एकटी! माहेरचं बोलणारं, आधार देणारं कुणी नाही, मलाच भक्कम व्हायला पाहिजे, आणि मी भक्कम झाले. एकदा तिघेजण सिनेमाला गेले, ती संधी साधून मी कपड्यांच्या बॅगा भरून मैत्रिणीकडे ठेवून आले. कपाट रिकामं करून बंद करून ठेवले. चावी माझ्याकडेच ठेवली. कुणाला संशय आला नाही. मी कामे करीत होते. बोलणी खात होते. घरातील मोलकरीण झाले होते.''
``एक दिवस तिघेजण परगावी लग्नाला चार दिवसांसाठी गेले. मी गरीब होऊन कामे करते, बोलणी खाते, याने सासूला चेव आला होता. मला शांत बसूनच काम करायचे होते. त्यांना वाटलं, मी आता अशीच त्यांच्या घरची मोलकरीण होऊन राहाणार ! आणि सगळं सहन करणार ! जाता-जाता नवऱ्यानं फर्मावलं, ``घरात किती दिवस बसणार ? उद्यापासून नोकरीवर हजर हो. खायला काय पैसा लागत नाही का ?''
``मी खालच्या मानेनंच होकारार्थी मान हलविली. आपण हिला गरीब गाय केल्याचा आनंद त्यांना उपभोगू द्यायचा होता. चार दिवसातच मला घर सोडायचे होते. माझी मैत्रीण मला मदत करणार होती. प्रथम मी कंपनीत जाऊन नोकरीचा राजीनामा झाला. माहेरची लग्नात मिळालेली भांडी पोत्यातून भरली, आणि मोडून टाकली. मला बरेच पैसे मिळाले. मला तिथं माझं काही ठेवायचं नव्हतं. छोट्या मोठ्या फ्रेम मिळेल त्या किंमतीत मी दुकानात विकून टाकल्या. मला निघून जायचं होतं. त्या घरात माझ्या वस्तू मी सोडून जाणं शक्यच नव्हतं.
मी मैत्रिणीच्या मदतीने मुंबई गाठली. माझ्या जीवाभावाची मैत्रीण असल्यानं तिच्या आधारानं जमलं मला ! आभाळाएवढे उपकार झाले तिचे. घरच्यांनी मार्ग दाखविला नाही, तटस्थ राहिले. कोसळले असते, पण सावरलं. माझ्या मैत्रिणीच्या रूपानं माझं संचित अथवा कुणा महात्म्याचा आशीर्वाद. यानं तरले मी, वाईट वाटलं पण तेही झटकून टाकलं. आत्या, सांग कुठं चुकले मी ? प्रामाणिकपणे संसार करीत होते. निमूटपणे ऐकत होते; त्याचे गणगोत, आला गेला, सांभाळत होते, पगार देत होते. तरीही माझ्या वाट्याला हा वडवानल कां आला ? गुंता झाला होता, पण नाही कुणी सोडवला. मग मलाच निर्णय घ्यावे लागले. भले-बुरे होईल ते आपल्या हातून होईल. इथपर्यंत मी विचार केला. देव जगात नाहीच, असंच वाटत राहिलं. पण मैत्रीण पुढे आली, आणि कुणीतरी आहे, नक्कीच आहे, त्याचं लक्ष आहे याची जाणीव झाली.''
``ज्या घरात काडीची किंमत नाही. तिथं कसं राहता येईल ? हे लोक माझे कष्ट घेणार, माझा पगार घेणार आणि माझा अपमान करीत राहणार ! हे सोसणं मला शक्य नव्हतं. वाट पाहिली मी, मग लक्षात आलं हाती काहीच लागणार नाही. माहेर असून नसल्यासारखं आणि सासरी तर उन्हाळा, भाजविणारा ! मग कशाच्या आधारावर मी इथं राहायचं ? असं स्वत:ला भाजवत होरपळत ठेवून ? तसा मूर्खपणा करायचा नव्हता मला. मी मुंबईला निघून आले.''
``पैसे होते, कपडे होते, अगदी दोन वर्षे पुरतील एवढे ! ते सारं पाहून मला खिन्न हसू आलं. आपण किती हौसेनं सारं घेतो ! एक एक वस्तू घेताना किती विचार करतो ? कुठं शोभेल ? कुठं ठेवायचं? ती वस्तू घरात आली तर जणू स्वर्ग मिळाल्याचा आनंद होतो आपल्याला ! पण सुखच संपलं की, साऱ्याचीच माती होते. जमविलेल्या वस्तूंची आणि त्यांच्याभोवती असणाऱ्या आपल्या भावनांची ! त्या सगळया वस्तू विकताना जरासुद्धा मनात
हललं नाही. वाटलं, किती लवकर आपण निरीच्छ झालो ! की, या संसारात रमलेच नाही म्हणून इतकी तटस्थता आली ! मग ही विरक्ती आली ती कां ? दुखावले मी ! सगळयांच्या वागण्याचा वीटच आला एकदम ! त्याचक्षणी आत्या, जाणवलं हे छानच झालं. प्रश्नाची उत्तरे चटचट मिळत गेली. समोर उभीच राहिली माझ्या ! सोपं झालं सारं ! नोकरीपण मिळाली.''
``जणू सगळे दूषित विचार, दूषित भावना, दूषित ग्रह पळून गेले. त्यांना हटवून सगळया चांगल्या विचारांची, भावनांची, ग्रहांची परेडच माझ्या मागे उभी राहिली. सगळं कसं स्वच्छ झालं. पाऊस पडून जावा, आणि सगळं अंगण फुलं, झाडं न्हाऊन निघावीत, लखलखीत व्हावीत. काळभोर आकाश झरझर बदलून जावं, आणि रंगाची रंगपंचमी आकाशात प्रकट व्हावी तसंच झालं. सारं जगच वेगळं भासायला लागलं. नटून-थटून बसलेल्या, टवटवीत चेहऱ्याच्या नवरीसारखी सारी सृष्टी दिसायला लागली. आत्या, माझं जगच बदललं. आणि त्या बरोबर मी पण. माझे निर्णय बरोबरच होते, याची खात्रीच पटली.''
``अनाहूतपणे कोणीतरी शक्ती माझ्या मनात खूप चांगले निर्णय घेण्याचं सामर्थ्य ओतीत होती. कदाचित त्याच त्या शक्तीला देव म्हणत असावेत. आत्या, मी देवाच्या मागे कधीच लागले नाही. त्याला न पूजता, न भजता, तो अचानक आठवला. आणि तो कुणी असा कसा ? अन्यायाला पाठीशी घालणारा, त्यांना तो चांगली बुद्धी कां देत नाही ? असे पोरकट विचार होते मनात, पोरकटच वाटतात, आज मला ते !''
``माझी नोकरी सुरू झाली. मैत्रिणीच्या बहिणीकडे तात्पुरती सोय झाली. खोली हवीच होती. तो विचार सतत करीतच होते. त्याचवेळी माझ्याच कंपनीत काम करणारा एक माणूस भेटला. त्यानं माझ्या घराचा प्रश्न सोडवला.''
``माणूस' म्हणते मी त्याला. माणसासारखं वागणारा. वैऱ्यासारख्या वागणाऱ्या, खालच्या पातळीच्या लोकांना `माणूस' कसं म्हणायचं ? ती जनावरांपेक्षा निपितरच गं ! म्हणून माणसांच्या जगात `माणसं' कमी आणि जनावरच जास्त भेटतात. नशिबानं की, कर्मानं, कुणास ठाऊक, पण भेटतात हे मात्र खरं ! त्या दोन खोल्या छोट्या असल्या तरी मला पुरेशा होत्या. मग तिथं मी माझा एकटीचा संसार मांडला. खूप छान. सकाळचा नाश्ता करीत असे. क्रॅन्टीनचं जेवण स्वस्त आणि चांगलं होतं. रात्री दूध बिस्किटं नाहीतर भेळ ! हलकं फुलकं खाणं ! बोजडपणा वाढला नाही. मनाचं आणि शरीराचं संतुलन छान राखलं गेलं. खूप मोकळं झाल्यासारखं वाटत राहिलं.''
``सगळी जळमटं स्वच्छ केल्यावर घराच्या भिंती शुभ्र वाटाव्यात तसंच झालं मनाचं. मनातलं दु:ख, संताप आणि प्रश्नांचा ससेमिरा! हे सारं संपलं. मन आनंदी टवटवीत झालं. हे आनंदी मन, कधीही दु:खी, संतापी आणि उदासीन होऊ द्यायचं नाही असं स्वत:ला बजावीत माझे दिवस समाधानाचा शिडकावा करीत जात होते. तिकडे पुण्यात काय गदारोळ झाला असेल, त्याची पर्वा मी केली नाही. आईलापण मी कुठे आहे माहीत नव्हतं. सांगणारपण नव्हते. माझा नवरा बायको राजीनामा देऊन कायमची नोकरी सोडून गेली. हे कळल्याने चिडला असेल. सारं घेऊन गेली म्हणून चकितपण झाला असेल. त्याला दु:ख होवो की, आनंद, मला त्याची पर्वा करायची नाही.''
``आत्या, तुम्ही म्हणता ना, मी कुणालातरी `ठेवलंय' ते अगदी खरं आहे. दचकलीस ना ? पण खरं आहे ते ! मी अजून त्याच्याशी लग्न केलं नाही. ज्या दिवशी त्यानं माझं `शरीर' मागितलं, प्रकटपणे नाही. सूचित केलं. `मनानं' एक झालो तर शरीरानं का नाही ?' असं विचारून ? त्याला मी माझा इतिहास सांगितला होता. मला `छुपं' आवडलं नाही कधीच. मी काही चोरी केली नव्हती की, खून करून पळून आले नव्हते. कुणाला उद्ध्वस्त केलं नव्हतं मी. माझ्या नवऱ्यासारखं ! किंवा कुणाला कोसळताना पाहू पण शकले नसते मी ! ते माझ्या माहेरच्यांना जमलं. माझ्याप्रमाणे त्यांनी गेली ती मेली म्हणून माझ्या नवऱ्यालापण वाटेला लावलं असेल.''
``त्याला मी मंगळसूत्र आणायला सांगितलं. नवं ! तो हसला. मी गळयातलं मंगळसूत्र काढून त्याच्या हातावर ठेवलं, म्हटलं -
``हे मोडून थोड्या पैशांची भर घालून मला नवं मंगळसूत्र आण. माझ्या गळयात बांध. लग्न कर, अथवा करू नकोस. केलंस तर तुझा संसार सुखाचा करून दाखवीन. आणि नाही केलंस तरी तुझी म्हणून जगेन. आणि मरेनपण तुला डोळयांसमोर आणून. तुझ्यापासून दिवस गेले तर पोटातलं बीज वाढवीन. मोठं करीन. तू हात झटकलेस तर तुझ्या अंगी काही लावणार नाही' तुला `माणूस' समजलंय, मग तू हैवान झालास तरी ती तुझी नियत ! पण माझ्या मनातल्या तुझ्या माणूसपणाला धक्का लागणार नाही. काय व्हायचं, कसं वागायचं, तो तुझा प्रश्न आहे. माझ्या बाजूनं मी तुला सांगितलंय.''
``माझा नवरा मी मसणात गेले असं समजून गप्प झाला असावा. घटस्फोट दिला काय न् दिला काय त्याचा मी विचारच केला नाही.
``रात्री तो आला. साडी, हार, गजरा आणि मंगळसूत्र आणलं होतं त्यानं ! त्यानं माझ्या बोटात अंगठी घातली. नव्या साडीत, गजरा माळून मी त्याच्यासमोर उभी राहिले. त्यानं माझ्या गळयात मंगळसूत्र घातलं. दोघांनी एकमेकांना हार घातले. खोलीतच एका बाजूला भिंतीशी टेकवलेलं देवघर ! त्या देवासमोर आम्ही, त्याला साक्ष ठेऊन नवरा-बायको झालो. याला पुरावा ? काहीच नाही. फक्त विश्वास ! त्याच्या जोडीला सारंच मंगल होईल ही श्रद्धा !''
``त्याला मी समजलेय. तो मला थोडातरी समजलाय. तरी काही हरकत नाही. निर्णय मी घेतलाय. वाईट झालं तरी सोसायला मी तयार आहे. आणि वाईट म्हणजे तरी काय गं आत्या ? आपणच लावलेली झाडं उगवतात. हे जरी समजलं तरी पुरे झालं. मी त्याबाबत
जागृत आहे. मी कोणतं झाड लावलंय याची मला जाणीव आहे. त्याचं कडू अथवा गोड फळं चाखायला माझ्या मनाची मी पूर्ण तयारी केलीय.''
``आत्या, मला आता डोकं शिणवायचं नाही. खूप त्रास करून घेतलाय मी. मनाला, शरीराला विचारानं आणि कामानं खूप खूप थकवलंय. आता मला थकायचं नाहीये. खूप आनंदात राहायचंय मला ! माझ्या नवऱ्यासारखे अनेक पुरुष असतील बायकोला मारणारे, तिचा पगार घेऊन तिला मोलकरणीचा दर्जा देणारे ! कधी वाटतं नवऱ्याला नवरा कां म्हणत असावेत ? `न'वरा म्हणजे जो खऱ्या अर्थानं `वर' होत नाही तो ! तर तो `नवरा' होतो. तुला हसू आलं बघ. आपणच बघतोच ना आत्या, असे खरे `वर' न होणारे बरेच नवरे आहेत. माझा नवरा त्यातलाच होता. तो खरा `वर' झालाच नाही. माजोरी, उर्मट आईचा पोर होता तो. आईचा उर्मटपणा, माजोरीपणा आणि कुत्सितपणा पूर्णपणे त्याच्यात भरलेला होता. `प्रेम' माहीतच नसणारा. खूप खालच्या पातळीच्या लोकांच्या घरात वहिनीनं द्यायला लावलं मला ! भाईनंपण तिला दुजोरा दिला. जाऊ दे. ते आता विसरायचं मला.''
``माझ्या पोटातलं बाळ एक महिन्याचं आहे. त्याला मी म्हणाले, ``तुझं नाव मी बाळाला देणार, मान अथवा मानू नकोस.'' तो फक्त हसला. त्याचं हेच वागणं मला आवडतं. खूप सौम्य, शांत आहे तो. न बोलताच खूप बोलणारा. अजून मला आठ महिने बाळाला जपायचंय. काळाकुट्ट अंधार तोवर तरी पदरात बांधायचाय. बघू. मी ठेवलेला, देवासमोर नवरा झालेला, मला सोडून जाणार की, `माझा राहाणार, मला माहीत नाही.' माझा नवरा `नालायक' म्हणून मला घटस्फोट देईलच. आता परिस्थिती जशी येईल, तसं वागायचं ठरवलंय मी. म्हटलं तर मानेवर तलवार आहे, ती मानेवर पडो, नाहीतर कुणी अनामिक शक्ती ती तलवार नष्ट करो, माझी तयारी झालीय. आता माघार नाही. आता मी सगळया गोष्टींना सामोरी जाईन. तुला पटलं तर या एकाकी लढणाऱ्या पोरीला आशीर्वाद दे. नाहीतरी माझं पोटातलं बाळ मला प्रचंड शक्ती देतच आहे. ती मला पुरेशी आहे.''
खाली वाकून पाया पडणाऱ्या त्या विद्युल्लतेला तिने हृदयाशी धरलं. तिच्या डोळयांतील आसवांनीच त्या `शलाकेला' आशीर्वाद दिला होता. आणि आता `शलाकेसाठी' सुखाचं दार उघडलं होतं. ती नव्या जीवनात प्रवेश करीत होती....
समाधानाचं हसू तिच्या चेहऱ्यावर पसरलं. शलाकेला प्रेझेंट काय द्यावं याचा ती विचार करू लागली.
- नलिनी भोसेकर, पुण